Veelgestelde vragen

Wat is afkoppelen?

Afkoppelen houdt in dat je het regenwater niet in het riool laat stromen, maar naar oppervlaktewater (zoals een sloot of een wadi) laat vloeien of in de grond laat wegzakken (infiltratie).


Welke voordelen biedt het afkoppelen van regenwater?

  • Als je regenwater in het riool laat stromen, vermeng je schoon met vies water. Vervolgens moet de rioolzuivering dit weer zuiveren. Dit is niet efficiënt en vooral ook niet milieuvriendelijk. Daar komt bij dat, hoe meer regenwater er in het riool aanwezig is, hoe moeilijker het is om dit water schoon te krijgen: de zuiverende bacteriën in het water kunnen hun voedsel (vuilresten) dan namelijk moeilijker vinden. Bij hevige regenval verdwijnen de bacteriën zelfs en verdwijnt ook de zuiverende werking van deze organismen.
  • Als gevolg van de klimaatverandering krijgen we vaker te maken met zware buien. De huidige rioolbuizen zijn niet berekend op deze hoeveelheden water. Als al het regenwater in het riool terecht blijft komen, moet de gemeente op korte termijn alle buizen vervangen. Dit kost miljoenen en wordt uiteindelijk via de rioolheffing weer in rekening gebracht bij de burgers en bedrijven.
  • Als er minder regenwater via het riool wordt afgevoerd, overstroomt het riool minder snel. Hierdoor komt er minder rioolvuil op straat, in de tuinen van bewoners, in het openbaar groen en in sloten en beken terecht.
  • Door het regenwater in de grond weg te laten zakken in plaats van in het riool, is er in droge zomers meer water in de bodem en is de kans op verdroging van tuinen en openbaar groen kleiner.
  • Door het regenwater te bewaren in een regenton of andere regenwateropvangsystemen, kun je dit water hergebruiken voor bijvoorbeeld het wassen van de auto. In drogere periodes kun je daarnaast een buffertje creëren voor de planten in je tuin.

Wat zijn de consequenties over tien jaar als we geen regenwater afkoppelen in de gemeente?

We krijgen vaker te maken met extreme neerslag. Buien zoals afgelopen zomer, waarbij in één keer net zoveel regen valt als normaal in een hele maand. Bij extreme hoosbuien kan het riool vaak de watervloed niet aan. Borrelende toiletten, straten die blank staan, ondergelopen kelders, milieuvervuiling, vuil rioolwater in sloten vijvers en kanalen én onnodige zuivering van schoon water, het wordt meer regel dan uitzondering als we niet ingrijpen. Je kunt zelf veel doen om het water te bergen en overlast te verminderen.

Het is belangrijk om water nu op een goede manier te leiden naar een plek waar het geen kwaad kan of waar je er juist plezier van hebt. Anders moeten we veel geld besteden aan vervanging van het riool. Dat kost veel geld en menskracht.


Is de grond in Noord- en Midden-Limburg geschikt om regenwater af te koppelen?

De bodem in Noord- en Midden-Limburg bestaat voor het overgrote deel uit zandgrond. Dit bodemtype leent zich uitstekend voor het afkoppelen van regenwater omdat het water er erg gemakkelijk in wegzakt. Op enkele plaatsen kan het regenwater minder goed wegzakken. Inwoners zijn hier vaak zelf al van op de hoogte. Ook dan kun je nog vaak eenvoudig het regenwater afkoppelen. Wat de mogelijkheden zijn kun je navragen bij je gemeente.


Is mijn tuin geschikt om regenwater af te koppelen?

Meestal is iedere tuin met een zandgrond geschikt. Soms zijn er een of meerdere waterondoorlaatbare lagen in de bodem. Deze kunnen vaak doorbroken worden zodat het water toch in de bodem kan wegzakken.


Kan ik zelf het regenwater in mijn tuin afkoppelen van het riool?

Ja, dit kun je eenvoudig zelf doen. Op deze pagina vind je een aantal voorbeelden en filmpjes. Wil je advies op maat over de situatie in je tuin? Neem dan contact op met je gemeente. Bij grotere gebouwen, zoals scholen of bedrijven, is het aan te raden om een expert in te huren. Het gaat dan ook om grotere hoeveelheden water.


Waar in mijn tuin kan ik het regenwater het beste afkoppelen van het riool?

Dat kan in principe overal, als je er maar voor zorgt dat het water een stukje uit de buurt van de gevel in de grond zakt (bij geringe hoeveelheden is een afstand van 30 cm afstand al voldoende). Complete dakvlakken kun je het beste op 2 tot 3 meter afstand van de gevel afkoppelen. Afkoppelen vlak bij een terras is niet raadzaam.


Welk(e) gereedschap / materialen heb ik nodig om regenwater af te koppelen?

Voor het afzagen heb je in ieder geval een zaag nodig. Daarnaast kun je om rioollucht tegen te gaan de regenpijp die uit de grond steekt, afdoppen. Soms functioneert een regenpijp ook als ontluchting van je rioolsysteem. Dan moet er een andere oplossing gezocht worden voor de ontluchting. De riooldeskundige van je gemeente kan je hierover informeren. Andere materialen zijn afhankelijk van wat je met het water wilt doen. Je kunt het water van de gevel wegleiden met een bochtstukje of met een gootje. Wil je het regenwater opsparen, dan kun je een regenton aanschaffen.


Wat zijn de kosten voor het afkoppelen van regenwater?

Je kunt het zo duur maken als je zelf wilt. Ons advies: houd het zo simpel mogelijk. Gebruik een bochtstukje om het water van de gevel weg te leiden of maak een gootje. Vaak bieden bestaande materialen (zoals tegels die u schuin laat weglopen) al uitkomst.


Moet ik ingrijpende maatregelen nemen om water in de bodem te laten wegzakken?

Dit is absoluut niet nodig. Sterker nog, we adviseren om voor zo eenvoudig mogelijke oplossingen te kiezen. Het water met een bochtstukje of een gootje 30 cm van het huis wegleiden volstaat in principe. Door gaatjes in het gootje te maken of een gat te vullen met grind, kun je het water bovendien wat meer verspreid laten wegzakken. Blijf zo dicht mogelijk aan de oppervlakte. Dat vergt het minste onderhoud en zo houd je zicht op wat er gebeurt.


Wordt mijn tuin een modderboel?

In principe kan de grond in je tuin de hoeveelheid regenwater prima aan. Maar als je het zekere voor het onzekere wilt nemen, kun je het water eenvoudig gespreid laten wegzakken. Als je een gootje hebt, kun je hier bijvoorbeeld gaatjes in maken. Heb je te maken met leemlagen, dan kun je een gat graven en dit vullen met grind. Ons advies: houd het simpel. Een gat van 50x 50 x50 cm (hxbxd) is meer dan voldoende. Ook kun je bamboe of platanen planten; deze plantsoorten nemen veel vocht op en zijn daarom erg geschikt als je water in je tuin wilt laten wegzakken.


Hoe kan ik infiltratie (het laten wegzakken van regenwater in de grond) verder bevorderen?

Je kunt dit stimuleren met kunststof kratjes, omwikkeld met infiltratiedoek die je ingraaft. Nadeel is wel dat vervuiling niet zichtbaar is en je dus niet weet wanneer je moet ingrijpen. Bovendien is dit bijna nooit nodig, omdat de zandgrond het water prima weg laat zakken. Wil je toch een infiltratievoorziening aanbrengen in je tuin, zorg dan voor een zand- en bladvang, overloop en ontluchting. Je gemeente kan je adviseren.


Wanneer zijn er aanpassingen in mijn tuin nodig?

In principe zijn er geen aanpassingen in je tuin nodig. Regenwater afkoppelen kan bijna overal. Plaatselijk kan het iets lastiger zijn en moet je het water iets verder wegleiden naar een zanderige ondergrond of de infiltratie bevorderen met behulp van een grindgat of een ingegraven kratje.


Wat levert het afkoppelen van regenwater mijzelf (financieel) op?

Je tuin is beter bestand tegen periodes van langdurige droogte. Bij een regenbui wordt het water niet via de riolering afgevoerd en komt al het kostbare regenwater in de bodem van je tuin terecht. Dit bespaart kosten voor beregening van je tuin, vervangingskosten van verdorde plantjes en wat zeker zo belangrijk is veel plezier van een groene tuin. Op de langere termijn zullen de rioolheffing en de zuiveringslasten (deel van de waterschapsbelasting) minder stijgen als veel mensen afkoppelen.


Wat gebeurt er als er heel veel regen valt?

Ook bij intensieve buien hoeft het afkoppelen van regenwater geen problemen in je tuin op te leveren. Wanneer je het regenwater in een lager gedeelte van je tuin (20 cm is al genoeg) laat wegzakken, functioneert je tuin als regenwaterbuffer waarna op zandgrond het water snel weer wegzakt.


Wat zijn de gevolgen van afkoppelen bij hoger en lager gelegen woningen?

Nagenoeg alle woningen die de laatste 60 jaar gebouwd zijn, liggen een stuk hoger dan de tuin of de straat. Als je huis wat hoger ligt, is het erg makkelijk om het water een stukje van de gevel weg te leiden. Als je woning lager ligt dan je tuin is de nodige zorgvuldigheid bij het afkoppelen op zijn plaats. Het regenwater moet afgevoerd worden naar een lager gelegen deel van je tuin of straat. Dit lager gelegen deel moet tijdelijk een deel van het regenwater kunnen bergen waarna het geleidelijk in de bodem kan wegzakken. Is dit niet mogelijk dan is het niet raadzaam om af te koppelen.


Op welke manieren kan ik afgekoppeld regenwater opslaan of bewaren?

Simpelweg in een regenton. Regentonnen en waterputten kunnen dienen als reservoir voor hergebruik van regenwater. Maar reken ze niet mee als berging in je watertuin want als het stevig begint te regen zit die ton of put vaak al vol en is er dus geen extra ruimte om regenwater op te slaan. Meer informatie over regenton, vijver en reservoirs vind je op www.riool.info/regentonnen.


Waarvoor kan ik het opgeslagen regenwater hergebruiken?

Je kunt regenwater voor veel dingen hergebruiken, zoals het wassen van je auto. Met een goede regenton kun je in droge tijden een buffertje opbouwen en je planten water geven. Eventueel kun je het regenwater zelfs gebruiken als spoelwater voor je toilet of wasmachine. Ook kun je het regenwater gebruiken voor je vijver of voor een ornamentje in je tuin.


Welke voorzieningen heeft de gemeente al getroffen?

Dit verschilt per gemeente. De gemeente kan de kolken (straatputten) dichtzetten en ervoor zorgen dat regenwater automatisch naar plaatsen stroomt waar dat wenselijk is. Dat is een continu proces: zodra de gemeente een weg opnieuw bestraat of verlegt, kijkt de gemeente naar de beste oplossing. Zo kan een straat bewust naar een bepaalde kant hellen of legt de gemeente goten die het regenwater naar een geschikte plek leiden. Ook leggen gemeentes wadi’s aan. Een wadi is een laagte waarin het regenwater zich kan verzamelen en in de bodem kan infiltreren. De meeste tijd van het jaar is een wadi droog.


Rioolbuizen moeten toch juist met regenwater worden schoongespoeld?

Nee, dit hoeft niet. De praktijk leert dat buizen die nu al geen regenwater afvoeren, er weinig vuil achter blijft in de buizen. Door het regenwater af te koppelen, voorkomen we dat er zand in het riool terechtkomt.


Gebeurt het afkoppelen van regenwater alleen in Nederland?

Nee, integendeel. In bijna geen enkel land om ons heen is het regenwater aangesloten op het riool. In Duitsland bijvoorbeeld is het heel normaal dat het water de grond inzakt. Het is dus eigenlijk ook gewoon een kwestie van wennen.


Wie zijn de initiatiefnemers van deze publiekscampagne?

De publiekscampagne is een initiatief van Waterpanel Noord. Dit is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten, Waterschapsbedrijf Limburg, Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas in Noord- en Midden-Limburg.